<!doctype html>
<!--[if lt IE 7]>      <html class="no-js lt-ie9 lt-ie8 lt-ie7"> <![endif]-->
<!--[if IE 7]>         <html class="no-js lt-ie9 lt-ie8">        <![endif]-->
<!--[if IE 8]>         <html class="no-js lt-ie9">               <![endif]-->
<!--[if gt IE 8]><!--> <html class="no-js">                      <!--<![endif]-->
<head>
    <meta charset="utf-8">

    <title>Trysorau o long ryfel y Mary Rose i'w gweld am y tro cyntaf yn Abertawe.</title>

    <link type="text/css" rel="stylesheet" href="/_assets/css/general/basic.css" />
    <link rel="canonical" href="https://www-2018.swansea.ac.uk/cy/swyddfar-wasg/archif-newyddion/2019/trysorauolongryfelymaryroseiwgweldamytrocyntafynabertawe.php" /> 





<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0;">
<meta property="su:page-type" content="Eitem Newyddion">
<meta property="su:section-id" content="119781">

    <script type="text/javascript" src="/_assets/vendor/enhance.js"></script>
    <script type="text/javascript">

        var SU =        {
                            customScripts: {
                                preRepositioning:  [],
                                postRepositioning: []
                            }
                        },

            dataLayer = [],

            styles =    [
                            '/_assets/css/general/desktop.css',
                            {
                                href: '/_assets/css/common/ie.css',
                                iecondition: 'all'
                            },
                            {
                                href: '/_assets/css/common/ie7.css',
                                iecondition: 7
                            },
                            {
                                href: '/_assets/css/common/ie8.css',
                                iecondition: 8
                            }
                        ],
        
            scripts =   [
                           '/_assets/js/common/modernizr-jquery.all.min.js'
                        ];
        

        

        

        scripts = scripts.concat([
            '/_assets/vendor/jquery-plugins/cycle2/jquery.cycle2.js',
            '/_assets/vendor/jquery-plugins/cycle2/jquery.cycle2.swipe.js',
            '/_assets/vendor/jquery-plugins/auto-complete/jquery.auto-complete.js',
            '/_assets/vendor/mustache.js',
            '/_assets/js/common/console.js',
            '/_assets/js/common/su.js',
            '/_assets/js/common/su/http/link.js',
            '/_assets/js/common/jquery-plugins/jQuery.showCookieMessage.js',
            '/_assets/vendor/jquery-plugins/ba-throttle-debounce/jquery.ba-throttle-debounce.js',
            '/_assets/js/common/jquery-plugins/jQuery.initialiseNavigation.js',
            '/_assets/js/common/jquery-plugins/jQuery.inputClear.js',
            '/_assets/js/general/desktop/enhanceFooterLinks.js',
            '/_assets/js/general/desktop/jQuery.initialiseSplashGallery.js',
            '/_assets/js/general/desktop/jQuery.initialiseFeaturedGallery.js',
            '/_assets/js/general/desktop/jQuery.initialiseTabPods.js',
            '/_assets/js/general/desktop/jQuery.initialiseQuadSliders.js',
            '/_assets/js/general/desktop/jQuery.stripeTableRows.js',
            '/_assets/vendor/jquery-plugins/ba-bbq/jquery.ba-bbq.js',
            '/_assets/js/general/desktop/jQuery.initialiseExpanders.js',
            '/_assets/vendor/jquery-plugins/cookie/jquery.cookie.js',
            '/_assets/vendor/jquery-plugins/jBreadCrumb/js/jquery.easing.1.3.js',
            '/_assets/vendor/jquery-plugins/jBreadCrumb/js/jquery.jBreadCrumb.1.1.js',
            '/_assets/js/general/desktop.js',
            '/_assets/js/precedent/coreFunctions.js'
        ]);

        enhance({
            loadStyles: styles,
            loadScripts: scripts,
            forcePassText: 'Fersiwn gwell',
            forceFailText: 'Fersiwn sylfaenol'
        });
    </script>


</head>

<body id="content" class="layout-general-wrapper">
 

    <div id="general" class="layout-general">

        <!--noindex-->
        <div id="header" class="layout-header">
<h1 id="logo" class="logo">
    <span class="logo-text">Trysorau o long ryfel y Mary Rose i'w gweld am y tro cyntaf yn Abertawe.</span>
    <a id="logo-link" href="https://www.swansea.ac.uk/cy/">

        <img class="logo-image" src="/_assets/images/precedent/logo.cy.png" alt="Logo Prifysgol Abertawe" />

    </a>
</h1>
            <div id="skipToContent" class="skip-to-content">
                <a class="skip-to-content-link" tabindex="1" href="#content-items" title="skip to content">Skip to content</a>
            </div>

<div id="globalNavWrapper" class="header-links">
    <ul id="globalNav" class="header-links-list">
    
        <!-- navigation object : SU_audience navigation --><li class="header-links-list-item"><a href="http://myuni.swan.ac.uk/cy/">Myfyrwyr Cyfredol</a></li><li class="header-links-list-item"><a href="https://staff.swansea.ac.uk/cy/">Staff</a></li><li class="header-links-list-item"><a href="http://www.swanseauniversity.com.cn">&#20013;&#25991;</a></li>
        
        
        <li class="header-links-list-item">
            <a href="/press-office/news-archive/2019/treasuresfromhenryviiiswarshipmaryrosegoonshowinswansea.php">English</a>
        </li>

    </ul>
</div>
            
            <div id="globalSearch" class="global-search-form">
<div class="global-search-form">
	<form action="https://www.swansea.ac.uk/cy/chwilio/">
	  <div>
	    <input type="hidden" name="c" value="swansea-web-cy" />
	    <input
           id="global-search-form-q"
	       type="text"
	       name="q"
	       placeholder="Chwilio Safle"
	       size="31"
	       class="global-search-form-query"
	    />
	    <input class="global-search-form-submit" type="submit" value="EWCH" />
	  </div>
	</form>
</div>

<script class="register-custom-scripts">
(function () {
    SU.customScripts.postRepositioning.push(function () {
    
        var endpoint = 'https://swansea.funnelback.co.uk/s/suggest.json',

            unique = function(arr) {
                var hash = {}, result = [];
                for ( var i = 0, l = arr.length; i < l; ++i ) {
                    if ( !hash.hasOwnProperty(arr[i]) ) {
                        hash[ arr[i] ] = true;
                        result.push(arr[i]);
                    }
                }
                return result;
            },
            
            setHandler = function() {
                $('#global-search-form-q').off().autoComplete({
                    source: function(term, response) {
                        console.log("You typed [" + term + "]");
                        $.getJSON(
                            endpoint,
                            {
                                collection:    'swansea-web-cy',
                                partial_query: term
                            },
                            function(data) {
                                response(unique(data));
                            }
                        );
                    }
                });
            };
    
        console.group('Initialising auto complete');
        window.setTimeout(function () {
            setHandler();
        }, 500);
        
        console.groupEnd();
    });
}());
</script>
            </div>
            
            <div id="naviBar" class="main-nav">
<!-- navigation object : SU_Main_Nav -->

            </div>
        </div>
        <!--endnoindex-->
        
        <div class="layout-container">
            <div id="main" class="layout-content">
                <div id="contentHeader" class="content-header">

                    <!--noindex-->
<div class="breadCrumbHolder module">
    <div class="breadCrumb module">
        <ul>
            <li itemscope itemtype="http://data-vocabulary.org/Breadcrumb">
                <a href="https://www.swansea.ac.uk/cy/" itemprop="url">
                    <span itemprop="title">Hafan</span>
                </a>
            </li>
            <li itemscope itemtype="http://data-vocabulary.org/Breadcrumb">
                <a href="https://www.swansea.ac.uk/cy/swyddfar-wasg/" itemprop="url">
                    <span itemprop="title">Swyddfa'r Wasg</span>
                </a>
            </li>
	</ul>
    </div>
</div>
                    <!--endnoindex-->

                    <h1 class="content-header-heading">Trysorau o long ryfel y Mary Rose i'w gweld am y tro cyntaf yn Abertawe.</h1>
                </div>

                <div id="splash-items" class="layout-splash">
                </div>

                <!--noindex-->
                <div class="layout-content-nav">
                    <div id="secondaryNavWrapper"></div>
                </div>
                <!--endnoindex-->

                <div id="content-items" class="layout-content-items content-items">
                    <div class="layout-featured-items">
                    </div>

                    <div class="layout-article-items">
  <div class="news-item-fulltext">
<p style="padding: 1.5em; text-align: center; background-color: #ffc266; font-weight: bold">
    Sylwer bod y dudalen hon wedi cael ei harchifo ac nid yw'n cael ei diweddaru mwyach.
</p>
    <p class="news-item-summary">Bydd eitemau o'r llong ryfel, y Mary Rose, balchder llynges Harri VIII, i'w gweld yn Oriel Gelf Glynn Vivian Cyngor Abertawe.</p>

    <div class="news-item-content">
        <p><strong>Bydd yr arddangosfa'n dod &acirc; hanes hynod ddiddorol y llong ryfel Duduraidd a'i chriw&nbsp; a gollwyd mewn brwydr ym 1545, yn fyw.</strong></p>
<p>Maent yn cynnwys bwa hir 6 troedfedd a 6 modfedd oedd yn &ocirc;l pob tebyg yn perthyn i saethwr el&icirc;te oedd ar fwrdd y llong.&nbsp;</p>
<p>Hefyd mae cist ar gyfer saethau gyda deg o saethau gwreiddiol ac eitemau personol megis siaced y byddai un o'r cannoedd o filwyr a fu farw pan suddodd y llong wedi'i gwisgo.</p>
<p><img src="/media/t4_7858442228269303053.jpg"
alt="600 x 448" title="On display at Glynn Vivian 2019" /></p>
<p><em>Llun: Cist ar gyfer saethau</em></p>
<p>Suddodd y Mary Rose ger Portsmouth - a hynny yng ngŵydd Harri'r VIII - yn ystod brwydr lyngesol yn erbyn Ffrainc. Mae'n hysbys y codwyd y llong ddrylliedig o waelod y m&ocirc;r ym 1982.&nbsp;</p>
<p>Mae'r eitemau ar fenthyg gan amgueddfa'r Mary Rose yn Portsmouth. Dyma'r tro cyntaf i arteffactau o'r llong gael eu harddangos yn gyhoeddus yng Nghymru.</p>
<p>Gelwir yr arddangosfa, sydd am ddim, yn <em>Mary Rose:</em> <em>People and Purpose</em>. Mae'n agor dydd Gwener, 19 Gorffennaf, 474 o flynyddoedd i'r diwrnod ers i'r llong suddo. Cynhelir yr arddangosfa yn <strong><a href="https://www.abertawe.gov.uk/glynnvivian">Oriel Gelf drawiadol Glynn Vivian</a></strong>, Abertawe ac mae wedi'i llwyfannu mewn partneriaeth &acirc; Phrifysgol Abertawe ac Ymddiriedolaeth y <strong><a href="https://maryrose.org/">Mary Rose</a></strong>.</p>
<p><img src="/media/t4_2224787821627451179.jpg"
alt="600 x 220" title="" /></p>
<p><em>Llun: Eitemau gwreiddiol o'r llong; yn yr arddangosfa Glynn Vivian</em></p>
<p>Yn ogystal ag eitemau gwreiddiol o'r llong, mae'r arddangosfa'n cynnwys penglog risial sy'n atgynhyrchiad go iawn o benglogau capten y saethyddion.&nbsp;</p>
<p>Argraffwyd y benglog a'r eitemau eraill a oedd yn berthnasol i'r gwaith ymchwil ar ffurf 3D gan arbenigwyr yng Ngholeg Peirianneg Prifysgol Abertawe. Bydd delweddau o fw&acirc;u hir pren Tuduraidd sy'n cael eu hastudio gan arbenigwyr yn y brifysgol, hefyd yn cael eu harddangos.</p>
<p>Mae'r brifysgol wedi bod yn gweithio'n agos gydag Ymddiriedolaeth Mary Rose am nifer o flynyddoedd, yn archwilio gweddillion y morwyr a'r arteffactau ar fwrdd y llong, gan daflu goleuni newydd ar fywydau criw llynges Duduraidd.</p>
<p>Un darganfyddiad anhygoel a wnaed yn ddiweddar, yn seiliedig ar waith ymchwil Abertawe, oedd bod criw'r llong yn cynnwys morwyr o <strong><a href="/cy/swyddfar-wasg/archif-newyddion/2019/wynebauamrywiollloegroesytuduriaidymchwilabertawendatgeluamrywiaethmorwyrharriviii.php">darddiad Affricanaidd, ardal M&ocirc;r y Canoldir a'r Dwyrain Canol</a>.</strong>&nbsp;</p>
<p>Mae'n dangos bod y dynion oedd yn rhan o'r llynges Seisnig yn llawer mwy amrywiol na'r gred flaenorol.</p>
<p><img src="/media/t4_4300976072302555483.jpg"
alt="600 x 457" title="Credit Geoffrey Hunt, Mary Rose Museum" /></p>
<p><em>Llun:&nbsp; Mary Rose</em></p>
<p>Mae arbenigwyr Prifysgol Abertawe yn cyfrannu mewn ffyrdd amrywiol i arddangosfa Glynn Vivian, i'r gweithgareddau o'i chwmpas ac i'r gwaith ymchwil i'r eitemau sy'n cael eu harddangos.</p>
<p>Mae'r Athro Mary Gagen, o Goleg Gwyddoniaeth Prifysgol Abertawe, yn astudio sampl o'r pren o'r bwa hir i weld beth mae'n ei ddatgelu. Mae Dr Will Bryan, o'r adran ffiseg, yn edrych ar y posibilrwydd o ddadansoddi isotopau o'r un bwa hir i gadarnhau lleoliad daearyddol pren y bwa.&nbsp;</p>
<p>Mae Dr Catherine Fletcher, arbenigwr ar y cyfnod, yn cynghori ar gefndir hanesyddol y cyfnod pan hwyliodd y llong.&nbsp;</p>
<p>Bydd yr arddangosfa yn cyd-fynd &acirc; gŵyl ledled y DU, sef <em>Being Human Festival</em>, y mae Abertawe yn un o'r hybiau cenedlaethol ar ei chyfer, gyda rhaglen o ddigwyddiadau wedi'u trefnu gan Dr Elaine Canning a'i th&icirc;m yn Sefydliad Diwylliannol y brifysgol.</p>
<p>Meddai <strong>Dr Nick Owen</strong>, o Goleg Peirianneg Prifysgol Abertawe, sydd wedi arwain gwaith y brifysgol ar y Mary Rose, "Mae'r rhain yn drysorau gwirioneddol o'r dyfnderoedd, sy'n dod &acirc; byd y Tuduriaid yn fyw.</p>
<p>"Suddon nhw gyda'r llong i waelod y Solent, yng ngŵydd Harri'r VIII. Maent wedi gorwedd yno am bron 500 mlynedd. A nawr maen nhw yma yn Abertawe i'r cyhoedd gael eu gweld.&nbsp;</p>
<p>"Mae'r Glynn Vivian, a adnewyddwyd yn ddiweddar, yn lleoliad trawiadol. Mae'r arddangosfa hefyd yn atgyfnerthu'r cysylltiadau sydd rhwng Abertawe a Portsmouth, dwy o ddinasoedd morol mwyaf godidog Prydain.&nbsp;&nbsp;</p>
<p>"Rwyf wedi gwneud gwaith ymchwil gydag Ymddiriedolaeth Mary Rose am bron deng mlynedd. Mae wedi bod yn wych, a daw pethau annisgwyl i'r amlwg, gan daflu mwy o oleuni ar fywydau gwych morwyr Tuduraidd. Mae casgliad y Mary Rose yn drysorfa wirioneddol o waith ymchwil."&nbsp;</p>
<p><img src="/media/t4_6355363958100788978.jpg"
alt="600 x 657" title="Showing tree rings, to be analysed By Mary Gagen" /></p>
<p><em>Llun: mae arbenigwyr Abertawe yn astudio sampl o'r pren o'r bwa hir i weld beth mae'n ei ddatgelu.</em></p>
<p>Meddai <strong>Dr</strong> <strong>Alex Hildred</strong> o amgueddfa Mary Rose, "Mae Ymddiriedolaeth Mary Rose wedi bod yn gweithio gyda Phrifysgol Abertawe am bron deng mlynedd, ac mae arddangosfa Oriel Gelf Glynn Vivian yn gyfle gwych i esbonio rhywfaint o'r gwaith maent wedi'i wneud i'r cyhoedd. Mae hefyd yn rhoi cyfle i bobl na all deithio i Portsmouth weld yn agos rai o'r arteffactau Tuduraidd unigryw a ddarganfuwyd o hoff long ryfel Harri'r VIII, y Mary Rose."</p>
<p>Dywedodd <strong>Robert Francis-Davies</strong>, Aelod Cabinet Cyngor Abertawe dros Fuddsoddi, Adfywio a Thwristiaeth, "Mae heddiw - 19 Gorffennaf - yn nodi 474 o flynyddoedd ers i'r Mary Rose suddo, felly rwy'n falch iawn o gyhoeddi'r arddangosfa newydd hon yn ein horiel gelf ysblennydd sef Oriel Gelf Glynn Vivian.</p>
<p>"Wrth i Abertawe ddathlu ei hanner canmlwyddiant fel dinas, mae'n wych ein bod wedi gallu gweithio gyda Phrifysgol Abertawe ac amgueddfa Mary Rose i ddod &acirc;'r eitemau hyn i'w harddangos yn gyhoeddus."</p>
<p><img src="/media/t4_6113209235096768324.jpg"
alt="600 x 476" title="" /></p>
<p><em>Llun: Oriel Glynn Vivian, Abertawe</em></p>
    </div>

    <ul class="news-item-post-info-container vcard">
        <li class="news-item-post-info author">
           Postiwyd gan
            <span class="fn">Kevin Sullivan</span>
        </li>

        <li class="news-item-post-info">
            <a href="/cy/swyddfar-wasg/archif-newyddion/2019/trysorauolongryfelymaryroseiwgweldamytrocyntafynabertawe.php" rel="bookmark">
                <abbr class="published" title="2019-07-26T11:17:00+01:00">Dydd Gwener 26 Gorffennaf 2019 11.17 BST</abbr>
            </a>
        </li>

        <li class="news-item-post-info updated-container">
            <abbr class="updated" title="2019-07-26T11:43:13+01:00">Dydd Gwener 26 Gorffennaf 2019 11.43 BST</abbr>
        </li>

        <li class="news-item-post-info">
        	<span class="fn org">Swyddfa Materion Cyhoeddus</span>
        </li>
    </ul>

</div>

                    </div>

                    <div class="layout-related-items">
                    </div>
                </div>


            </div>

            <!--noindex-->
            <div id="footer" class="layout-footer">
                <ul id="footerLinks" class="footer-links">
<!-- navigation object : SU_footer navigation --><li class="footer-links-list-item"><a href="/cy/y-brifysgol/cysylltuani/">Cysylltwch &acirc; ni</a></li><li class="footer-links-list-item"><a href="/cy/personel/swyddi/">Swyddi</a></li><li class="footer-links-list-item"><a href="/cy/y-brifysgol/colegau/">Colegau</a></li><li class="footer-links-list-item"><a href="/cy/canolfan-y-cyfryngau/">Y Wasg</a></li><li class="footer-links-list-item"><a href="/cy/cynnwys/footer/ymwadiad-a-hawlfraint/">Ymwadiad a Hawlfraint</a></li><li class="footer-links-list-item"><a href="/cy/cynnwys/footer/map-o'r-safle/">Map o'r Safle</a></li><li class="footer-links-list-item"><a href="/cy/cynnwys/footer/preifatrwyddachwcis/">Preifatrwydd a Chwcis</a></li>
                </ul>

                <div id="footerDisclaimer" class="footer-disclaimer">
                    <p class="footer-disclaimer-text">Mae Prifysgol Abertawe yn elusen gofrestredig. Rhif 1138342.</p>
                </div>
            </div>
            <!--endnoindex-->

        </div>

    </div>


<script id="desktop-header-template" type="text/x-tmpl-mustache">

    <div id="header" class="layout-header">
        <div class="skip-to-content" id="skipToContent">
            {{{ skipToContent }}}
        </div>

        <h1 id="logo" class="logo">
            {{{ logo }}}
        </h1>

        <div id="globalNavWrapper" class="header-links">
            <ul id="globalNav" class="header-links-list">
                {{{ globalNav }}}
            </ul>
        </div>

        <div id="globalSearch" class="global-search-form">
            {{{ globalSearch }}}
        </div>
                    
        <div id="naviBar" class="main-nav">
            <ul id="mainNav" class="main-nav-list">
                {{{ mainNav }}}
            </ul>
        </div>
    </div>

</script>


<script id="mobile-header-template" type="text/x-tmpl-mustache">

    <div id="header" class="layout-header">
        <span class="layout-menu-bar">
            <a id="layout-menu-bar-toggle" class="layout-menu-bar-toggle" href="#">{{mobile.linksText}}</a>
        </span>

        <a id="logo-link" href="{{mobile.logoLinkHref}}">
            <img class="logo-image" alt="{{mobile.logoAlt}}" src="{{mobile.logoSrc}}" />
        </a>
    </div>

</script>


<script id="desktop-menu-template" type="text/x-tmpl-mustache">

    <div class="layout-content-nav">
        <div id="secondaryNavWrapper">
             <ul id="secondaryNav" class="content-nav content-nav-items">
                 {{{secondaryNav}}}
             </ul>
         </div>
    </div>

</script>


<script id="mobile-menu-template" type="text/x-tmpl-mustache">

    <div class="layout-content-nav">
        <div id="globalNavWrapper">
            {{{globalNav}}}
        </div>

        <div id="naviBar">
            {{{mainNav}}}
        </div>

        <div id="secondaryNavWrapper">
             <ul id="secondaryNav">
                 {{{secondaryNav}}}
             </ul>
         </div>
    </div>

</script>


<script id="desktop-tabs-pod-template" type="text/x-tmpl-mustache">

    <h2 class="tabs-pod-title">{{ podTitle }}</h2>
    <div class="tabs-pod-tabs">

        <ul class="tabs-item-list">
{{#tabs}}
            <li class="tabs-item-list-tab-item tabs-pod-tabs-tab-heading">
                <a class="tabs-item-list-tab-item-link" href="#">{{ tabHeading }}</a>
            </li>
{{/tabs}}
        </ul>

{{#tabs}}
        <div class="tabs-pod-tabs-tab">
            <div class="tabs-pod-tabs-tab-content">
                {{{ tabContent }}}
            </div>
        </div>
{{/tabs}}

    </div>

</script>


<script id="mobile-tabs-pod-template" type="text/x-tmpl-mustache">

    <h2 class="tabs-pod-title">{{ podTitle }}</h2>
    <div class="tabs-pod-tabs">
{{#tabs}}
        <div class="tabs-pod-tabs-tab">
            <h3 class="tabs-pod-tabs-tab-heading is-collapsed">
                <a href="#">{{ tabHeading }}</a>
            </h3>
            <div class="tabs-pod-tabs-tab-content" style="display: none">
                {{{ tabContent }}}
            </div>
        </div>
{{/tabs}}
    </div>

</script>


</body>

</html>
