Ceir adroddiadau am fath newydd o wlychwr gwyrdd, ynni arwyneb isel, sy’n sefydlog o dan yr amodau llym sydd ynghlwm wrth echdynnu olew gan ddefnyddio technegau uwch. Mae gwyddonwyr ym Mhrifysgol Abertawe  wedi dangos bod y gwlychwr effeithlon hwn yn gwella cyfraddau echdynnu olew o 72% mewn hydoddiannau heli isel ac uchel. Dyma ganlyniad rhyfeddol ar gyfer defnyddio gwlychwr cadwyn sengl ar ei ben ei hun fel cyfrwng gwlychu, o'i gymharu â chyfradd echdynnu o 45% wrth ddefnyddio mathau eraill o wlychwyr ar eu pennau eu hunain.

Bu'r ymchwilwyr yn gweithio dan arweiniad Dr Shirin Alexander a'r Athro Andrew R  Barron a chyhoeddwyd eu canfyddiadau yng nghyfnodolyn y Gymdeithas Gemegol Americanaidd, Energy & Fuils.

Llun: Brig: Gwahaniaethau rhwng symudiad olew drwy'r micro-sianelau ar ôl gwlychu gan ddefnyddio hydoddiannau o (a) heli pur, (b) gwlychwr pur a (c) gwlychwr-heli. Gwaelod: Model sgematig o wlychu effeithiol gan ddefnyddio hydoddiant gwlychwr-heli ar gyfer cymwysiadau EOR, yn ôl y gwyddonwyr ym Mhrifysgol Abertawe. (Cydnabyddiaeth: Sajad Kiani, Prifysgol Abertawe).

Sajad Kiani (myfyriwr PhD yn ESRI ar Gampws y Bae Prifysgol Abertawe) a fu’n gyfrifol am gynhyrchu micro-fodel gwydr a phrofi’r deunyddiau hyn.

Dyluniodd Sajad batrwm micro-hylifegol gwydr lled-ddau ddimensiwn â ffurf heterogenaidd er mwyn gwerthuso addasrwydd y gwlychwr i ddadleoli olew wrth echdynnu olew gan ddefnyddio technegau uwch. Cafodd y patrwm heterogenaidd ei ail-greu gan ddefnyddio trawstoriad o dywodfaen ac fe'i defnyddiwyd i ymchwilio i fecanwaith gweledol llif yr hylif ar ddeunyddiau mandyllog.

Meddai Dr Alexander, "Mae'n syndod mawr bod gwlychwr cadwyn sengl yn gallu adennill cymaint o olew ar ei ben ei hun, heb ychwanegu nano-ronyn, polymer neu alcalin. Mae effeithiolrwydd y gwlychwr hwn wrth echdynnu olew drwy dechnegau uwch oherwydd ei allu rhyfeddol i leihau'r tyndra arwyneb a'r tyndra rhyngwynebol rhwng dŵr ac olew, o'i gymharu â gwlychwyr cadwyn sengl eraill. Mae hyn hefyd oherwydd ei allu i newid natur wlychadwy ac i gynnal strwythur y cydgrynhoad o dan amodau gwres a halltedd eithafol."

Meddai'r Athro Barron, "Er gwaethaf yr awydd i newid i ynni adnewyddadwy, nid yw'r galw byd-eang am olew yn gostwng, ac mae'n rhaid i ni ddod o hyd i ffyrdd o wella technegau echdynnu adnoddau gan ddefnyddio dulliau sy'n cael effaith isel ar yr amgylchedd. Un o'r meysydd mae ESRI yn canolbwyntio arnynt yw'r hyn a elwir yn dechnoleg hydrocarbon gwyrdd, ynghyd â CCUS a ffynonellau ynni cynaliadwy amgen, er mwyn creu ymagwedd amlochrog at leihau allyriadau a'r effaith ar yr amgylchedd o gynhyrchu ynni ac adnoddau”.

Mae canlyniadau'r gwaith hwn yn taflu  goleuni newydd ar y rôl a allai fod gan y gwlychwr ynni arwyneb isel hwn yn y dyfodol wrth echdynnu olew gan ddefnyddio technegau uwch.

Cyd-awduron y papurau yw Dr Masanobu Sagisaka, athro cysylltiol yn Adran Cemeg Deunyddiau Ffiniol ym Mhrifysgol Hirosaki, Japan, a Dr Sarah Rogers gwyddonydd offerynnau ar gyfer SANS2D yn ISIS-STFC yn Labordy Rutherford Appleton, y DU. Andrew Barron yw Sefydlwr a Chyfarwyddwr ESRI a dyfarnwyd Cadair Sêr Cymru mewn Ynni Carbon Isel a'r Amgylchedd yn Abertawe iddo. Mae Alexander yn  Gymrawd Ymchwil Sêr Cymru.

Cefnogwyd yr ymchwil hwn gan Sefydliad Robert A Welch, Rhaglen Cymrodoriaeth Sêr Cymru II Llywodraeth Cymru a FLEXIS, sy'n cael ei ariannu'n rhannol gan Gronfa Datblygu Rhanbarthol Ewrop (ERDF) drwy Lywodraeth Cymru.

Gellir darllen yr erthygl sydd newydd.