Gall chwerthin a chyfnewid straeon ac atgofion fel rhan o grŵp gynnig buddion go iawn yn ôl arbenigwyr yn Ysgol Ymchwil Gofal Cymdeithasol Cymru, a leolir yn y Brifysgol. 

Nick Andrews yw Swyddog Datblygu Ymchwil ac Ymarfer yr Ysgol ac mae'n cydlynu'r dull Datblygu Ymarfer ar sail Tystiolaeth (DEEP), prosiect sydd â'r nod o adeiladu pontydd rhwng ymchwil, polisi ac ymarfer mewn gwaith cymdeithasol a gofal cymdeithasol. 

Esboniodd Nick: "Rydym yn gweithio gydag awdurdodau lleol a sefydliadau cymunedol ledled Cymru gan edrych ar ffyrdd o ddefnyddio ymchwil i gyfoethogi ansawdd bywyd pobl - p'un a ydynt yn staff neu'n ddefnyddwyr gwasanaeth, eu teuluoedd a'u gofalwyr. 

"Rydym yn byw yn y byd go iawn a hoffem chwalu'r myth bod ymchwilwyr yn eistedd yn eu tyrau ifori yn astudio. Rydym yn awyddus i rannu ein hymchwil mewn ffyrdd diddorol, gan ddefnyddio dulliau a fydd yn cael effaith." 

Mae Nick a'i dîm wedi bod yn gweithio gyda nifer o grwpiau, gan gynnwys y clwb dementia Me, Myself and I yn Llansawel, sy'n darparu cymorth emosiynol, tawelwch meddwl a chyfle i bobl sy'n byw gyda dementia a'u teuluoedd gymdeithasu mewn awyrgylch cartrefol. 

Esboniodd: "Rydym yn hyfforddi pobl drwy eu gwahodd i sgwrs archwiliadol, rydym yn llunio taflen ac yn dod â phobl sydd â diddordeb ynghyd." 

Mae hyn yn caniatáu i'r tîm rannu technegau sydd â'r nod o annog pobl i rannu straeon am ofal tosturiol ac arfer da - yr hyn mae Nick yn eu disgrifio fel "eiliadau hudol".

 Wedyn, pan drafodir yr enghreifftiau hyn, maent yn ysbrydoli eraill i greu eu heiliadau hudol eu hunain. 

"Mae DEEP yn y dyddiau cynnar.  Does gennym ddim cynllun prosiect mawr, yn hytrach, rydym yn chwilio am ffyrdd o greu cyfleoedd newydd. Mae arloesi'n bwysig iawn ond y pethau bach yn aml sy'n gwneud y gwahaniaeth.” 

Mae chwerthin yn enghraifft dda: "Buom yn edrych ar ymchwil o ran sut i wneud i bobl â dementia deimlo eu bod wedi'u cynnwys fwy ac un ffordd oedd drwy chwerthin, sy'n bwysig iawn wrth feithrin cysylltiadau cymdeithasol. 

"Felly, trefnon ni sesiwn ioga chwerthin ac roedd yn llwyddiannus iawn - yn wir, roedd yn gymaint o lwyddiant fel bod arweinydd y sesiwn wedi mynd ati i ddatblygu pecyn cymorth ar gyfer chwerthin therapiwtig mewn cartrefi gofal ac mae'n gweithio gyda ni bellach." 

Ychwanegodd Nick, gweithiwr cymdeithasol cofrestredig a symudodd i faes ymchwil yn 2013: "Ein hamcan yn y pen draw yw helpu pobl i fyw bywyd gwell. Caredigrwydd a gwerthfawrogiad yw'r egwyddorion sylfaenol.” 

I helpu i annog eraill, gwahoddodd prosiect DEEP bobl i gyfrannu eu straeon eu hunain ac, o ganlyniad i gymorth Llywodraeth Cymru, cynghorau lleol a Sefydliad Joseph Rowntree, maent wedi eu cynnwys mewn llyfrynnau llawn Eiliadau Hudol ac awgrymiadau i eraill eu dilyn. 

Mae'r rhain yn cynnwys stori am roi iPod llawn hen emynau a chlustffonau i fenyw oedrannus nad yw’n siarad sy’n byw mewn cartref gofal. Wrth glywed yr emynau, dechreuodd ganu - roedd hi'n arfer canu'r organ yn yr eglwys. Pan oedd yn eistedd wrth fwrdd, byddai hefyd yn defnyddio'r bwrdd fel pe bai'n biano. 

Mae gwaith y prosiect wedi ennill sêl bendith Comisiynydd Pobl Hŷn Cymru, Sarah Rochira: “Mae'n hollbwysig nad ydym yn anghofio pa mor bwysig y gall hyd yn oed y pethau lleiaf fod i unigolion, y gwahaniaeth cadarnhaol y gall eiliad hudol ei wneud i'w bywyd." 

O ganlyniad i'w ymrwymiad i'r prosiect, mae Nick wedi cael ei anrhydeddu gan Gymdeithas Gweithwyr Cymdeithasol Prydain yng Nghymru (BASW). Yn seremoni wobrwyo flynyddol ddiweddaraf y Gymdeithas, cyflwynwyd gwobr Ysbryd Gwaith Cymdeithasol 2019 iddo i gydnabod ei waith. 

Yn y llun, gweler Nick Andrews (chwith) yn derbyn gwobr Ysbryd Gwaith Cymdeithasol 2019 gan yr academydd a’r awdur ym maes gwaith cymdeithasol, Dr Neil Thompson.

"Roeddwn wrth fy modd yn derbyn y wobr, mae'n anrhydedd fawr. Mae gen i swydd hyfryd yn dod â phobl ynghyd a rhoi ein hymchwil ar waith - pwrpas yr ymchwil hwn yw gwneud y byd yn lle gwell." 

Dylai grwpiau cymunedol a hoffai ddysgu mwy am brosiect DEEP a sut gallant fod yn rhan ohono gysylltu â Nick. 

"Rydym yn awyddus i gynyddu ymwybyddiaeth o Ysgol Ymchwil Gofal Cymdeithasol Cymru. Rydym eisoes yn cydweithio â phrifysgolion Caerdydd a Bangor ond, yn ogystal â pharhau â'r gwaith da, hoffem ei ehangu hefyd. 

"Rydym am rannu'r egwyddorion hyn ag ymarferwyr, gofalwyr ac aelodau'r cyhoedd. Rydym yn awyddus i glywed gan grwpiau eraill lle mae cymunedau'n dod ynghyd. Mae croeso i bawb gysylltu â ni – dyna ein hamcan."