Mae'r rhyngrwyd wedi gweddnewid ein bywydau. Ym mis Gorffennaf 2016, roedd tua 40% o boblogaeth y byd ar-lein - sef bron 3.5 biliwn o bobl yn defnyddio'r rhyngrwyd,

Ers ei greu, mae'r we wedi datblygu o fod yn offeryn syml at ddiben rhannu a dosbarthu gwybodaeth i fod yn lleoliad rhithwir cymhleth sy'n effeithio ar bob agwedd ar gymdeithas bron. Er gwaethaf bwriadau da crewyr y rhyngrwyd, heddiw mae'n cael ei ddefnyddio hefyd i gyflawni troseddau erchyll megis camfanteisio’n rhywiol ar blant. Gwelir bron cynifer o ffurfiau ar y math hwn o gamdriniaeth ag sy'n bodoli yn y byd go iawn: gan amrywio o greu, storio a masnachu pornograffi sy'n cynnwys plant, i geisio talu am ryw neu ei gael am ddim ar-lein nau all-lein ar ôl gwneud cyswllt ar y sgrîn.

Mae lefelau meithrin perthynas amhriodol ar-lein - hynny yw'r broses o berswadio person ifanc i gael rhyw gydag oedolyn, ar-lein a/neu all-lein - yn frawychus o uchel. Mae ymchwil wedi canfod y bydd 200m o ferched a 100m o fechgyn yn dioddef camdriniaeth rywiol cyn iddynt gyrraedd oedolaeth, a bydd nifer sylweddol o'r plant hyn yn cael eu denu ar-lein.

Fodd bynnag, er gwaethaf ei effaith sylweddol ar gymdeithas, mae ymchwil i weithgarwch meithrin perthynas amhriodol ar-lein yn brin, yn enwedig i'r iaith a ddefnyddir i ddylanwadu ar blant. Iaith yw'r prif arf a ddefnyddir gan ysglyfaethwyr rhywiol i feithrin perthynas amhriodol â phlant ar-lein, felly mae'r diffyg hwn yn ein gwybodaeth o sut mae'r fath berthnasoedd hyn yn datblygu yn syfrdanol.

Dyna pam aethom ati i sefydlu'r Prosiect Cyfathrebu mewn Meithrin Perthnasoedd Amhriodol Ar-lein bedair blynedd yn ôl â'r nod o ddatblygu dealltwriaeth gadarn o'r ymddygiad llafar sy'n sail i gamfanteisio ar blant drwy'r rhyngrwyd. Hyd yn hyn, rydym wedi cwblhau un o'r astudiaethau empirig mwyaf - yn seiliedig ar gorpws o oddeutu 140,000 o eiriau o gofnodion sgyrsiau ar-lein - o'r strategaethau ieithyddol a ddefnyddir gan bedoffiliaid euogfarnedig i feithrin perthynas amhriodol â'u dioddefwyr.

Meithrin perthynas amhriodol

Mae tri cham i'r gweithgarwch hwn: cyswllt cyntaf, rhwydo a threfnu cwrdd. Mae cyswllt cyntaf a threfnu cwrdd yn gymharol syml: maen nhw'n golygu cysylltu â phlentyn gan ddweud 'helo, ti'n bert' er enghraifft, a gwneud y trefniadau angenrheidiol i gwrdd â'r plentyn all-lein. Ond mae rhwydo yn gam llawer mwy cymhleth lle gofynnir am wybodaeth ac mae gwybodaeth yn cael ei darparu er mwyn cyflawni pedwar amcan meithrin perthynas amhriodol: meithrin ymddiriedaeth gyda'r plentyn; ynysu'r plentyn a darganfod pa mor unig yw’r plentyn eisoes; profi parodrwydd y plentyn i gydymffurfio â bwriadau'r sawl sy'n meithrin y berthynas; a chael boddhad rhywiol.

Ar ôl i ni nodi'r camau hyn, eu hamcanion a sut mae'r ysglyfaethwyr yn defnyddio technegau ieithyddol penodol i'w cyflawni, daeth i'r amlwg nad yw sawl 'myth' a gredir gan gymdeithas ynghylch meithrin perthynas amhriodol, yn wir yn ei gyfanrwydd.

Er enghraifft, mae ysglyfaethwyr yn dibynnu ar berswâd yn hytrach na gorfodaeth. Dangosodd ein ffigurau fod ennill ymddiriedaeth y person ifanc yn hollbwysig i'r sawl sy'n ceisio meithrin perthynas amhriodol, ac maen nhw'n neilltuo'r swm uchaf o eiriau - ac felly amser (tua 45%) i hyn.

Roedd yr holl ysglyfaethwyr yn ein hastudiaeth yn gyfathrebwyr medrus a soffistigedig, gan ryngweithio â'r plant roeddent yn eu targedu fel pe baent yn gofidio amdanynt, gan wneud iddynt deimlo'n arbennig. Roeddent yn canmol y plant yn rheolaidd, am amrywiaeth o bethau, nid agweddau rhywiol yn unig. O ganlyniad, nid yw'r meddalwedd diogelu presennol yn sylwi ar lawer o'u rhyngweithiadau â phlant.

Yn ogystal, nid yw ysglyfaethwyr ar-lein bob amser yn esgus bod yn blant neu'n bobl ifanc yn y seiberofod. Yn wir, nid oedd un o'r sgyrsiau yn ein cronfa ddata yn cynnwys ysglyfaethwr rhywiol a oedd yn esgus bod yn berson ifanc. Roedd rhai ysglyfaethwyr ar-lein yn cuddio eu gwir oedran drwy dynnu pedair neu bum mlynedd o'u gwir oedran - ond gwnaethant yn amlwg o'r cychwyn mai oedolion oeddent. Nid oedolion canol oed yw'r holl ysglyfaethwyr rhywiol ar-lein chwaith. Yn y data a archwiliwyd gennym, roedd oedran y bobl hyn yn amrywio o 18 oed i'r 60au hwyr.

Er gwaethaf y tyb cyffredin mai proses hir yw meithrin perthynas amhriodol ar-lein sy'n cymryd sawl mis o'r cyswllt cyntaf hyd gamfanteisio rhywiol, mewn gwirionedd, mae'r broses yn frawychus o gyflym. Yn ein cronfa ddata ymchwil, cymerodd ychydig funudau'n unig weithiau.

Mae rhai astudiaethau wedi ymchwilio i nodweddion plant a phobl ifanc sy'n destun ceisiadau i gael rhyw ar-lein. O ran eu rhyw, er enghraifft, adroddir mai benywaidd yw 75% o'r dioddefwyr. O ran personoliaeth a nodweddion ymddygiadol, nodwyd bod hunan-barch isel a threulio cyfnodau hir ar-lein yn ffactorau risg uchel.

Fodd bynnag, ni waeth pa mor uchel y risgiau a gymerir gan grŵp o blant, mae'r bygythiadau a wynebir ganddynt i gyd yn peri pryder difrifol. Mae'r holl blant yn agored i ysglyfaethu rhywiol gan oedolion ar-lein, felly rhaid i ni ganolbwyntio ein hymdrechion i sicrhau bod pob plentyn yn ddiogel ar-lein.

Gall technolegau megis meddalwedd hidlo helpu i atal plant rhag cyrchu gwefannau lle gwyddom fod ysglyfaethwyr wedi bod yn gweithredu. Fodd bynnag, nid yw'r rhain yn datrys problem camfanteisio'n rhywiol ar blant ar-lein yn gyfan gwbl. Mae cynyddu ein hymwybyddiaeth a'n dealltwriaeth o ymddygiad sy'n gysylltiedig â meithrin perthnasoedd amhriodol ar-lein yn elfen hanfodol o'n hymdrech i ddiogelu ein plant ac i ddarparu amgylchedd diogel ar y rhyngrwyd.

‌

Cristina Izura, Athro Cysylltiol Seicoleg, Prifysgol Abertawe a Nuria Lorenzo-Dus, Athro Iaith Saesneg ac Ieithyddiaeth Gymhwysol, Prifysgol Abertawe

Cyhoeddwyd yr erthygl hon yn wreiddiol ar The Conversation. Gallwch ddarllen yr erthygl wreiddiol yma.