Mae ymchwil ddiweddar gan Dr Minshad Ali Ansari a’r Athro Tariq Butt o Grŵp Bio-reoli a Chynnyrch Naturiol Prifysgol Abertawe wedi canolbwyntio ar y Gwiddonyn Pinwydd Mawr (Hylobius abietis), sy’n bwydo ar risgl conifferau ifainc gan achosi niwed sylweddol sy’n costio swm amcangyfrifedig o €140 miliwn bob blwyddyn.

Yn ogystal â phinwydd, mae’r mathau o goed y mae’r pla hwn yn ymosod arnynt yn cynnwys Pyrwydden Sitka sydd yn bwysig iawn i ddiwydiannau pren a phapur y DU. Credir bod heigiadau difrifol yn effeithio ar blanhigfeydd conifferau am sawl blynedd gan eu bod yn gallu atal coed ifainc ac eginblanhigion rhag tyfu.

Gwnaeth yr ymchwil, a ariannwyd ar y cyd gan brosiect IMPACT yr UE ganfod mai’r rhywogaeth fwyaf effeithiol o ffwng sy’n lladd pryfed a brofwyd ar larfau, pwpaod a phryfed aeddfed y gwiddonyn pinwydd mawr oedd Metarhizium robertsii.

Gwnaeth yr M. robertsii ladd yr holl larfau a phwpaod mewn pedwar diwrnod a’r holl bryfed aeddfed mewn 12 diwrnod sy’n awgrymu bod y larfau a’r pwpaod yn fwy bregus na’r gwiddon aeddfed ac mae ymchwilwyr yn credu y gallai hyn fod oherwydd eu cyrff meddalach y gall ffwng eu treiddio’n fwy hawdd.

Gwnaeth yr ymchwilwyr hefyd gymharu sborau gwlyb a sych a gwnaethant ganfod er bod sborau sych yn fwy effeithiol, gallant gael eu dadactifeiddio yn gyflym gan wres neu olau UV mewn amodau maes.

Mae hyn wedi arwain ymchwilwyr i awgrymu mai dull effeithiol o ymladd y pla hwn fyddai dosrannu sborau gwlyb (daliant hylif) i’r larfau a’r pwpaod yn ystod mis Gorffennaf a mis Awst.

Meddai Dr Ansari: “Er y gellir defnyddio’r driniaeth plaleiddiad cemegol, mae cyfarwyddebau Ewropeaidd ar ddefnydd cynaliadwy o blaleiddiad yn hyrwyddo dulliau di-gemegol o reoli plâu.

“Mae’r canlyniadau hyn yn galonogol iawn ac fe’u cefnogir gan dreialon maes gyda’n cydweithwyr yn y prosiect IMPACT. Mae gan gyfryngau bio-reoli ffyngaidd hanes amgylcheddol gwych ac maent ar gael yn fasnachol mewn sawl gwlad yn y byd, gan gynnwys y DU. Mae angen gwneud rhagor o waith i asesu potensial llawn M. robertsii.  Rydym hefyd yn cynnal profion maes i ddysgu mwy am effeithiau’r ffwng ar ei amrediad o amgylcheddau yn y maes ac ar ei botensial fel cynnyrch masnachol.”

Mae’r ymchwil hon bellach wedi’i chyhoeddi yn Science for Environment Policy: European Commission DG Environment News Alert Service, a cheir adroddiad am ganfyddiadau llawn yr ymchwil yn: Ansari, M. A. a Butt, T. M. (2012). Susceptibility of different developmental stages of large pine weevil Hylobius abietis (Coleoptera: Curculionidae) to entomopathogenic fungi and effect of fungal infection to adult weevils by formulation and application methods. Journal of Invertebrate Pathology. 111: 33-40. DOI:10.1016/j.jip.2012.05.006.